คนชายขอบ "คนไร้สัญชาติ"

คนชายขอบ "คนไร้สัญชาติ" 

กลุ่มคนไร้สัญชาติ กลุ่มคนไร้สัญชาติโดยส่วนใหญ่มักเป็นผู้ที่อาศัยอยู่ในประเทศใดประเทศหนึ่ง แต่ไม่มีสัญชาติในประเทศที่อยู่อาศัยหรือประเทศใดในโลกเลย อันเนื่องมากจากปัจจัยหลายสาเหตุ จนทำให้ไม่มีประเทศใดสามารถรับรองสถานะบุคคลให้มีสัญชาติได้ โดยเฉพาะประเทศไทยมีคนไร้สัญชาติจำนวนมาก โดยส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในแผ่นดินไทยเป็นเวลานานแล้ว แต่ยังไม่ได้รับสัญชาติไทย เมื่อกลุ่มคนเหล่านี้ยังไม่ได้รับสัญชาติไทย ตามกฎหมายไทย และยังอยู่อาศัยอยู่ในประเทศไทย สิทธิต่างๆที่ควรได้รับตามกฎหมายไทย ก็ไม่สามารถทำได้ คนไร้สัญชาติไม่มีมีสิทธิแม้กระทั่งอยู่อาศัยในราชอาณาจักรไทย หรือ ประกอบอาชีพ รวมถึงสิทธิอื่นๆเช่น การรักษาพยาบาล การเดินทาง เป็นต้น

ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบกับบุคคลที่มีสัญชาติไทยหรือคนต่างด้าวที่ถือสัญชาติอื่นแล้ว คนไร้สัญชาติย่อมเป็นคน “ชายขอบ” ที่มีสิทธิต่างๆด้อยกว่าเสมอ เช่น คนที่มีสัญชาติไทย ย่อมเดินทางไปไหนมาไหนได้อย่างเสรี แต่คนไม่มีสัญชาติไทย รัฐไทยให้สิทธิในการอยู่อาศัยในราชอาณาจักรไทยเป็นการชั่วคราว และจำกัดพื้นที่ การเดินทางไปไหนมาไหนจะต้องได้รับอนุญาตก่อน หรือหากเปรียบเทียบกับแรงงานต่างด้าวที่ถือสัญชาติประเทศอื่น สามารถที่จะจดทะเบียนเพื่อขอใบอนุญาตทำงานได้ถูกต้องตามกฎหมาย แต่ คนไร้สัญชาติ ไม่สามารถที่จะขอใช้สิทธิจดทะเบียนเพื่อขอใบอนุญาตทำงานได้  หรือ ใช้สิทธิสวัสดิการรักษาพยาบาลของรัฐได้  จะเห็นได้ว่า คนไร้สัญชาติ กับ คนที่มีสัญชาติ มีความแตกต่างกันในสิทธิและประโยชน์ต่างๆที่รัฐจัดสรรให้ คนไร้สัญชาติ จึงตกเป็นคน “ชายขอบ” และถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานอย่างร้ายแรง เพราะการที่บุคคลไม่มีสัญชาติใดสัญชาติหนึ่ง ไม่ได้หมายความว่าเขาไม่ใช่มนุษย์ ที่จะต้องเลือกปฏิบัติให้มีความแตกต่างกับบุคคลที่มีสัญชาติ คนไร้สัญชาติ โดยส่วนใหญ่มีเชื้อสายเป็นคนไทย แต่ไม่สามารถเข้าถึงสิทธิการพิสูจน์สัญชาติไทยตามกฎหมายได้   การออกมาเคลื่อนไหวเรียกร้องสิทธิต่างๆเช่น การเรียกร้องสิทธิการพิสูจน์สัญชาติ การเข้าไปกำหนดนโยบายในทางการเมือง ก็ไม่สามารถทำได้  คนไร้สัญชาติ จึงตกเป็นคนที่มีไม่มีอำนาจต่อรองในทางสังคมและการเมืองได้เลย   ด้วยเหตุที่คนไร้สัญชาติ ไม่เข้าถึงสิทธิในการพิสูจน์สัญชาติตามกฎหมายของประเทศใดประเทศหนึ่งได้ คนไร้สัญชาติก็ถูกละเมิดสิทธิขั้นพื้นฐาน อันเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรง จากรัฐและคนในสังคมทั้งทางกายภาพและทางจิตใจตลอดมา